Parkinson hastalığı beyinde dopamin adını verdiğimiz maddenin azalmasıyla ortaya çıkan ve genellikle ileri yaşlarda görülen kronik ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık hemen daima bir vücut yarısında görülen bulgularla başlar ve yavaş ilerler. Hareketlerde yavaşlama, genellikle istirahat halinde görülen ve para sayar tarzda diyebileceğimiz el titremesi, eklemlerde görülen katılık ve sertlik, küçük adımlarla yürüme ve yürüyüş bozuklukları hastaların yaşam kalitesini bozan en önemli hastalık bulgularıdır. Bu şikayetlerin ve bulguların yanında konuşma bozukluğu, yüz mimiklerinin kaybı nedeniyle gelişen maske yüz, bağırsak hareketlerinin azalması nedeniyle olan kabızlık, koku almada azalma, eklemlerde ve kaslarda gerginlik ve ağrı, uyku problemleri, depresyon ve bazı psikolojik sorunlar da hastalığın azımsanmayacak ölçüde şikayete neden olan bulguları arasında sayılabilir.

Parkinson Hastalığı Nedir? Kapsamlı Rehber

Parkinson hastalığı, beyindeki dopamin üretiminin azalmasıyla ortaya çıkan, ilerleyici ve kronik bir nörolojik rahatsızlıktır. Genellikle ileri yaşlarda görülse de, genç yaşlarda da ortaya çıkabilir. Bu kapsamlı rehberde, Parkinson hastalığı hakkında merak edilenleri detaylı bir şekilde ele alacağız.

Parkinson Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Parkinson hastalığı, çeşitli belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtiler, hastalığın evresine ve kişinin bireysel özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Hareketlerde Yavaşlama (Bradikinezi): Günlük aktivitelerin yerine getirilmesini zorlaştıran belirgin bir yavaşlama.
• Titreme (Tremor): Genellikle istirahat halindeyken ortaya çıkan ve "para sayma" şeklinde tarif edilen titreme.
• Kaslarda Sertlik ve Katılık (Rigidite): Eklemlerde hareket kısıtlılığına ve ağrıya neden olan sertlik.
• Yürüme Bozuklukları: Denge kaybı, öne eğik duruş ve küçük adımlarla yürüme gibi belirtiler.
• Konuşma Bozukluğu: Ses kısıklığı, monoton ve yavaş konuşma gibi belirtiler.
• Maske Yüz: Yüz ifadesinin azalması veya kaybolması sonucu donuk bir yüz ifadesi.
• Kabızlık: Sindirim sistemi yavaşlaması nedeniyle sık görülen bir şikayet.
• Koku Almada Azalma (Anosmi): Bazı hastalarda koku alma duyusunda azalma veya kayıp.
• Uyku Problemleri: Uykuya dalma güçlüğü, sık uyanma ve uyku sırasında hareket bozuklukları.
• Depresyon ve Psikolojik Sorunlar: Hastalığın getirdiği zorluklar nedeniyle ortaya çıkan duygusal ve psikolojik problemler.

Parkinson Hastalığında Evre Evre Belirtiler

Parkinson Hastalığı Nedenleri Nelerdir?

Parkinson hastalığının kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonunun etkili olduğu düşünülmektedir. Beyindeki dopamin üreten hücrelerin ölümü, hastalığın temel nedenidir.

Parkinson Hastalığı Tedavi Yöntemleri

Parkinson hastalığının tedavisi, kişinin bireysel ihtiyaçlarına ve hastalığın evresine göre belirlenir. Tedavi yöntemleri şunları içerebilir:

• İlaç Tedavisi: Dopamin seviyelerini artırmak veya taklit etmek için kullanılan ilaçlar.
• Fizik Tedavi ve Egzersiz: Hareket kabiliyetini ve kas gücünü artırmaya yönelik egzersizler.
• Konuşma Terapisi: Konuşma bozukluklarını düzeltmeye yardımcı olan terapi.
• Beyin Pili Tedavisi: İleri evre Parkinson hastalarında belirtileri hafifletmek için uygulanan yöntemler.

Parkinson Hastalarında Beyin Pili Ne Zaman Gerekir?

Hastalığın tanısının konulmasıyla birlikte ilaç tedavisine başlanır. Hastalar ilk birkaç yıl sanki hiç hasta olmamış gibi hastalanmadan önceki yaşamlarına dönebilirler. Bu döneme balayı dönemi denmektedir. Fakat ilerleyen yıllarda ilaç tedavisine rağmen titreme, donma, katılık, hareket yavaşlığı gibi şikayetlerin kontrol altına alınamaması, gün içinde kapalı dönemlerin süresinin artması, ilaç dozlarının yükseltilmesiyle birlikte dans eder gibi istemsiz hareketlerin ortaya çıkmasıyla artık beyin pili ameliyatının düşünülme zamanının geldiği söylenebilir. Tanı anından itibaren ilk 5 yıl beyin pili ameliyatı önerilmemektedir. Bunun en önemli nedeni Parkinson hastalığının başka hastalıklarla karıştırılabilir olmasıdır. Parkinson plus adı verilen bu tür hastalıklarda maalesef beyin pili ameliyatları Parkinson hastalığında olduğu kadar başarılı sonuçlar vermez.

Hangi Parkinson Hastaları Beyin Pili Tedavisine Uygun Olmayabilir?

Beyin pili ameliyatı için hastalık başlangıcının en az 5 yıl önceye dayanıyor olması gereklidir. Bunun nedeni Parkinson hastalığının bazı diğer nörolojik hastalıklarla klinik olarak karıştırılabilir olmasıdır. Sık düşmelerin olduğu, kullandığı ilaçların kısa bir zaman aralığı için dahi neredeyse hiç fayda sağlamadığı hastalarda beyin pili ameliyatı önerilmemektedir. Üstelik; özellikle düşme ve denge sorunları ileri düzeyde olan hastalarda ameliyat sonrası bir miktar şikayetlerde artış bile gözlemlenebilmektedir. Yine psikiyatrik açıdan ağır depresyonu olan hastalarda ya da psikoz adını verdiğimiz ciddi ruhsal bozukluğu olan hastalarda beyin pili ameliyatı yapılmamalıdır. Parkinson hastalığında hastaların yaşam kalitesinin düşmesine ve kısıtlı bir yaşam sürmelerine bağlı hastalarda üzüntü ve kaygı durumları olabildiği için bu gibi hafif klinik psikiyatrik durumlar ameliyat için bir engel teşkil etmez. Ama biraz önce söylemiş olduğumuz daha ağır psikiyatrik sorunlarda öncelikle ilaç tedavisi başlanmalı ve hastaların psikiyatrik yönden tedavisi tamamlandıktan sonra bu ameliyat yapılmalıdır. Geçmişte bu tür şikayetleri bulunan ve psikiyatrik ilaç tedavisiyle düzelmiş hastaları beyin pili ameliyatları sonrası yine sıkı takip etmek gerekir. Ameliyat öncesinde hasta ve hasta yakınlarıyla ayrıntılı olarak bu bilgileri paylaşılmalıdır.

Bir diğer ameliyat engeli bilişsel durumu yaşına göre daha geride bulunan hastalardır. Demans bulguları olan hastalarda da beyin pili ameliyatları uygulanmamalıdır. Ayrıca ağır derecede ve kontrol altında olmayan başka kronik hastalıkları bulunan hastalarda da beyin pili ameliyatları uygun değildir. Fakat kontrol altında olan hipertansiyon, kalp hastalığı ya da diyabet gibi hastalıklar ameliyatın yapılmasına engel değildir.

Parkinson Hastalığı ile Yaşam

Parkinson hastalığı, yaşam kalitesini etkileyen bir rahatsızlık olsa da, doğru tedavi ve destekle hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve yaşam kalitesi arttırılabilir. Düzenli doktor kontrolleri, sağlıklı beslenme, egzersiz ve sosyal destek, Parkinson hastaları için önemlidir.